En dan voor de forum 10×10 challenge een boek lezen in de categorie O nee, dat lees ik niet, “Genres die je normaal huiverend links laat liggen, worden nu liefdevol geconsummeerd”. Dat geeft mij dus de keuze uit chicklit of esoterische boeken. De keuze tussen Jill Mansell en Paulo Coelho. Die laatste werd mij tien jaar geleden al door een collega aanbevolen, “volgens mij ook echt iets voor jou”, en ook toen dacht ik al “oh nee, dat lees ik niet”. Dus nu toch maar voor De alchemist gekozen. Dat zo’n boek in 14 jaar tijd maar liefst 57 herdrukken kreeg moet toch iets zeggen over kwaliteit?

Maar laat het nu precies zo erg zijn als ik vooraf verwachte. Eerst enkele gedachten vooraf, daarna een voorwoord en ik ontkom niet aan de gedachte dat Coelho nogal tevreden is met zichzelf.

Santiago.
De oude man en de zee, van Hemmingway.
Santiago!
‘De oude man heette Santiago’. En verder wordt in het boek de naam van de hoofdpersoon niet meer genoemd. althans, zo herinnerde ik het me.
Ik zag hoe de eerste zin op het vel verscheen: ‘De jongen heette Santiago.’ En op dat magische ogenblik wist ik dat er achter die simpele woorden een heel boek schuilging.

Na de eerste zin van Hemmingway gaat Coelho verder met leentjebuur spelen om zijn boek vol te krijgen: de proloog is een samenvatting van een verhaal van Oscar Wilde, het hele boek een “eerbetoon” aan Hemmingway, Blake, Borges en Malba Tahan. Coelho maakt een cocktail van islamitische wijsheid, een snufje boeddhisme, zelfs wat Jedi wijsheid, en de nodige bijbelverhalen. Zijn geleende hoofdpersonage laat hij als herder in Spanje naar Afrika oversteken, door de woestijn naar Egypte trekken, om bij de piramides naar een schat te graven die thuis in Spanje te vinden is. Onderweg doet de herder allerlei wijsheden op, want zonder verlichting kom je nergens.

Dit was de tijd dat heel Spanje ’s zomers sliep. De hitte hield aan tot ’s avonds, en heel die tijd moest hij zijn jas meezeulen. Maar telkens als hij op het punt stond te klagen over het gewicht, bedacht hij dat hij het juist vanwege die jas ’s morgens niet koud had gehad.
We moeten altijd voorbereid zijn op de verrassingen van het weer, dacht hij toen, en was dankbaar voor het gewicht van de jas.

Het enige voordeel van De alchemist is dat het in zulke simpele taal geschreven is, en voorzien van wazige plaatjes waarbij een deel van de zojuist gelezen tekst gepresenteerd wordt als universele wijsheid, dat je als lezer zo door het boek heen vliegt.

Wanneer je een beslissing neemt, duik je in een machtige stroom, die je meevoert naar een plek waar je nog niet van gedroomd hebt op het moment van de beslissing.

Mijn beslissing is genomen: nooit meer Paulo Coelho. Nooit meer.

(Paulo Coelho - De alchemist)