Polter liet me vandaag weten dat het gisteren de geboortedag van Josef Stalin was. Dat valt te betwijfelen.

‘Josef Vissarionovitsj Stalin (Dzjoegasjvili) werd geboren op 21 december (9 december Oude Tijd) 1879.’ Dat is de geboortedatum die in de meeste encyclopedieën staat vermeld…

…Nu, jaren later, zit ik in het Centrale-Partijarchief. Voor mij ligt een fotokopie van een uittreksel uit het geboortenregister van de Maria-Hemelvaartkathedraal te Gori, ten name van Josef Dzjoegasjvili.

1878. Geboren: 6 December. Gedoopt: 17 december. Ouders: Vissarion Ivanovitsj Dzjoegasjvili, boer, en zijn wettige echtgenote, Jekaterina Georgijevna, inwoners van de stad Gori. Peetvader: Tsichitatrisjvili, boer, inwoner van de stad Gori.

Het sacrament werd toegedient door aartspriester Chakalov, geassisteerd door onderdiaken Kvinikidze.
Was hij dan een heel jaar en drie dagen eerder geboren dan zijn officiële geboortedatum, de dag die het hele land zoveel jaren zo plechtig had gevierd? Had het volk hem al die jaren op de verkeerde dag geëerd? De datum in het geboortenregister klopt. In hetzelfde archief vind ik het schoolverlaterscertificaat van de jonge Josef Dzjoegasjvili van het jeugdseminarie te Gori. Ook hierop Staat vermeld dat hij in 1878 op de zesde dag van de maand december werd geboren. En in een zelfgeschreven curriculum vitae van 1920 staat eveneens 1878 als geboortejaar vermeld. De officiële geboortedatum is dus inderdaad fictief. Maar wanneer werd die geboortedatum verzonnen? En waarom?
De eerste vraag is snel beantwoord: de fictieve datum verschijnt snel na Stalins officiële benoeming. In april 1922 benoemde Lenin hem tot secretaris-generaal -hoofd van de Partij. En al in december 1922 schreef Stalins secretaris Tovstoecha een nieuwe c.v. voor hem, waarin hij zijn geboortejaar veranderde in 1879 en de geboortdag in 21 december. Vanaf die dag hield hij zich niet meer met het schrijven van van zijn c.v. bezig; dat deden zijn secretarissen voor hem. De fictieve datum werd in hun handschrift opgeschreven, zonder dat hij zich er druk om maakte. De valse datum werd de de officiële datum. Maar nogmaals waarom?

Op die vraag geeft het boek niet echt een antwoord:

…Al deze verhalen vermeld ik slechts om aan te tonen dat Stalin het leven van de revolutionaire Koba [de revolutionairsnaam van Stalin, red.] niet in herinnering wilde brengen. Wellicht wilde hij zo graag afstand van deze persoon nemen, dat hij zelfs zijn geboortedatum veranderde.

(Edward Radzinsky – Stalin)