Turks fruit

Alles wat ze de laatste jaren had uitgevreten, vanaf haar plotselinge vlucht bij mij vandaan tot aan de kakkerlakken van de Arabische Golf, kwam misschien wel door die kleurloze knol in haar kop die met zijn woekerende wortels haar hersens had aangetast.

Op de mavo las ik geen Jan Wolkers. En ik kan mij niet herinneren dat anderen dat wel deden. Terwijl Turks fruit gewoon te huur was, als film. Van de koele meren des doods van Frederik van Eeden werd gelezenkeken, en De vierde man van Gerard Reve bijvoorbeeld, maar geen Turks fruit. Misschien dan toch het gevolg van een kleine christelijke scholengemeenschap?

Turks fruit is wederom sterk autobiografisch. De kunstwerken die de hoofdpersoon in opdracht maakt zijn in werkelijkheid door Jan Wolkers gerealiseerd. De ‘moeders met kinderen’ in Leiden en Beverwijk. En de roodharige Olga is gemodelleerd naar Wolkers tweede vrouw Annemarie Nauta.
Maar bovenal gaat Turks fruit over de liefde. De liefde tussen Eric en Olga die zo mooi begint, maar zo tragisch eindigt. Natuurlijk de schuld van de boze schoonmoeder. (want wat de boze stiefmoeder is in sprookjes, is de boze schoonmoeder in de literatuur. en eigenlijk geldt dat ook voor het echte leven.) Of ligt de oorzaak toch aan de uiteindelijk fatale hersentumor?

Zelf vond ik Turks fruit meer gedateerd aandoen dan Terug naar Oegstgeest. Terwijl dat laatste boek ouder is. (1965 respectievelijk 1969.) En een raar idee trouwens, dat Turks fruit zo’n internationale bestseller werd, maar misschien was de film, en de oscarnominatie voor de film, daar wel debet aan. Vertaald in het Zweeds, Engels, Fins, Duits, Frans, Portugees, Sloveens, Japans, Joegoslavisch, Pools en Bulgaars. Zullen er nu nog Portugezen zijn die Delícias Turcas lezen? Of Japaners トルコ歓喜 ? Ik kan het mij niet voorstellen. Ik denk zelfs dat de meeste Nederlandse scholieren het boek links laten liggen. Want ondanks de bekroning van ‘Neerlands beste film ooit’ in 1999 is er nog altijd geen Nederlandse DVD release. Misschien het gevolg van een kleine christelijke premier?

(Jan Wolkers - Turks fruit)