Van het geschiedenisonderwijs is er bizar weinig blijven hangen bij mij. Hunebedden, romeinen en de ontdekking van Amerika. Veel meer staat mij niet bij. Geen jaartallen, en persoons- en plaatsnamen weet ik meestal niet en soms fout met elkaar te verbinden. Uitzondering is de tweede wereld oorlog, maar dat is meer de verdienste van de leraar Nederlands dan van de leraar geschiedenis geweest. Zo af en toe lees ik dus iets om dat hiaat enigszins te vullen.

Mijn kennis van de Spaanse burgeroorlog gaat niet verder dan de Guernica van Picasso en Sketches of Spain van NITS. Vrijwilliger in Spanje van John Sommerfiled had dat hiaat op moeten vullen, maar achteraf gezien was het daarvoor niet het juiste boek. Zoals de schrijver het in het slotwoord formuleert: “Ik heb niet getracht een serieuze feitelijke bijdrage te leveren aan de geschiedschrijving en de politieke analyse van de oorlog in Spanje.”
Wat overblijft is de dagelijkse gang van zaken in onze oorlog en niet zozeer over de heroïek ervan. Op afstandelijke wijze beschrijft de schrijver uiteenlopende gebeurtenissen, de kogels in al hun vormen en geluiden, de vliegtuigen, de granaten, de gewonden en de doden.
Pas bij het nawoord van Aart Aarsbergen kom ik meer te weten over de oorlog (1936-1939), de Internationale Brigades (35.000 man) die tegen Franco vechten, het Duitse condorlegioen die het bombardement op het stadje Guernica uitvoerde als “oefening”, de bloeddorstige Moren (de Marokkaanse troepen van Franco) en over het boek zelf, dat al in 1937, nog tijdens de oorlog, verschijnt.

(John Sommerfield – Vrijwilliger in Spanje)