Ik legde de papieren weg en ging andere dingen doen die te maken hadden met mijn verandering van een zoon in een vader: Het seksuele bolwerk, Twee vrouwen, allerlei poëzie.

Aldus Harry Mulisch in het voorwoord bij Vonk. Twee vrouwen had ik liggen, maar nooit gelezen. Hoewel ik een boekenlegger aantrof op bladzijde 20. Misschien dus ooit in begonnen.

Bij het lezen van een mindere Mulisch, en Twee vrouwen is voor mij een mindere Mulisch, begrijp ik meteen weer waarom mensen niets van die man moeten hebben. In zijn mindere boeken is het een pedante kwast met al zijn weetjes en ditjes en datjes. In Twee vrouwen wordt Piranesi er weer bijgehaald, en de Engelenburcht. In De ontdekking van de hemel geeft dat meerwaarde, nu dacht ik alleen maar “ja, dat weten we nu wel”.
Dat vaderschap was ook nauwelijks te vinden, Twee vrouwen heet niet voor niets Twee vrouwen. Misschien zijn het de observaties van Mulisch als vader die een plek kregen in dit boek, maar dat maakt het nog geen boek over het vaderschap.

Toen het kind weer in de wieg lag, liet zij mij een van haar borsten zien: in de diepte was het weefsel gebarsten en zag er uit als marmer. Op dat moment begon het kind te huilen, en bijna nog eerder dan haar oren het gehoord konden hebben, spoot uit haar tepel de melk in net zulke straaltjes.

Het onverwachte, heftige, einde maakt echter een hoop goed.

(Harry Mulisch – Twee vrouwen)