May 2009

You are currently browsing the monthly archive for May 2009.

Laagland

Toen vorig jaar de eerste recensies van Netherland, was ik gelijk nieuwsgierig. Allereerst door de titel, vervolgens door de bio van schrijver Joseph O’Neill (Turkse moeder, Ierse vader, opgegroeid in Nederland, gestudeerd in Engeland en tegenwoordig werk- en woonzaam in het Chelsea Hotel in New York). Al snel werd het boek gezien als dé kanshebber voor de Booker prize, maar wonderlijk genoeg werd een plek op de shortlist niet behaald. Uiteindelijk werd Laagland met de PEN/Faulkner Award bekroond. Gek genoeg wist de Nederlandse vertaling weinig aandacht te genereren. Waar het boek in Amerika een bestseller was, en zelfs van Barack Obama is bekend dat hij het boek las, verdween het boek hier onder de grote stapel boeken die elke week weer van drukpersen afrolt.

Onterecht, en een beetje gek ook, aangezien de hoofdpersoon een Nederlander is die ook nog enkele herinneringen aan zijn jeugd in Den Haag ophaalt. De herkenbaarheid zou voor Nederlanders net even iets groter moeten zijn. Maar Laagland is meer dan wat jeugdherinneringen aan Den Haag. Laagland is New York na 9/11, het leven in het Chelsea Hotel, de binding van immigranten dankzij cricket, een relatiedrama, vliegen met google earth. En dat alles in een verhaal met een kop en een staart.

(Joseph O’Neill - Laagland)

Niet eerder las ik wat van John le Carré. Wel zag ik The constant gardener, een prima film, en las lovende recensies over dat boek. Maar aangezien De luistervink ook over Afrika gaat en ik dat verhaal nog niet als film gezien had besloot ik die te lezen. Dat viel wat tegen.

De eerste 200 bladzijden zijn min of meer inleiding, pas dan vormt er eindelijk iets van een plot (maar nog erg mager). Bovendien is hoofdpersoon Bruno Salvador een onuitstaanbaar pedant mannetje. Ooit De toegewijde tuinier maar eens lezen en hopen dat dat dan beter bevalt.

(John le Carré - De luistervink)

Door die BBC verfilmingen van Wallander van een tijdje terug besloot ik ook weer eens een Wallander te willen lezen. Het werd De vijfde vrouw. En zoals altijd bij Henning Mankell hink ik op twee gedachten. Enerzijds is het razend spannend en vlieg je door het boek heen, anderzijds is het ook dit keer weer te dik, met teveel zaken die er te weinig te doen.

Qua verhaal heeft het heel veel weg van De vrouw met de moedervlek. Maar waar Håkan Nesser het verhaal in 285 bladzijde verteld, heeft Mankell er 300 meer nodig. Die gaan grotendeels op aan zuchten, doorwaakte nachten vol vertwijfeling, het veelvuldig luchten van de vergaderruimte tijdens het zoveelste werkoverleg en aan weinig ter zaken doende verhaallijnen, die bovendien uiteindelijk niet afgerond worden, met huurlingen en een Afrikaanse schedel in een kluis. En dan heeft Mankell het zich qua soap gehalte nog rustig gehouden. Er is weliswaar aandacht voor de reis naar Rome van Wallander en zijn vader, en de oude man sterft vervolgens ook nog, maar het is ditmaal niet zo overheersend aanwezig als in eerdere boeken. Tegelijkertijd is De vijfde vrouw veel spannender dan De vrouw met de moedervlek. Nu heb ik nog twee ongelezen Wallanders over, die ik dan weer wel als verfilming bij de BBC gezien heb. Nog maar een tijdje laten rijpen dan.

(Henning Mankell - De vijfde vrouw)

Vis

Aanvankelijk leest Vis als een niet opgenomen reportage uit Kamermeisjes & Soldaten om dan toch nog, onverwacht, in een bijzondere novelle te veranderen. Anton Valens schetst een realistisch beeld van de moderne visserij, gezien door de ogen van een student, voorzien van allerlei fraaie citaten over vis en visvangst uit de wereldliteratuur. Als één van de veel gebruikte bronnen verwijst hij bovendien naar één van de mooiste URLs die ik in tijden tegenkwam: visdasgeil.nl.

Vis is tevens boek negen in de categorie Nederlandse literatuur. Eén categorie afgerond.

(Anton Valens - Vis)

Visser

Genomineerde nummer 5 voor de Libris Literatuurprijs 2009. De outsider Rob van Essen. Visser blijkt alweer zijn zesde roman te zijn. Ook deze genomineerde gaat weer over het rumoer op straat. Over een leraar, Jacob Visser, die iets zegt voor de klas, maar wat precies wordt nooit helemaal duidelijk. Dat moet je uit de krant vernemen, en van een enkele leerling, maar zoals een paar keer wordt vermeld “de dingen komen heel anders in de krant dan je ze zegt”. Neemt niet weg dat een aantal jongeren zich verenigd in de Visserjeugd, met bijpassende kleding en al, en een synagoge in de fik steekt.

Van de straat is deze roman zeker, maar veel meer dan waarnemen doet van Essen niet. Na een sterk begin vol onderhuidse spanning zakt het boek langzaam weg in vage handelingen en vraag je je na afloop af wat de schrijver nu eigenlijk wil zeggen.

(Rob van Essen - Visser)

Onze oom is één van de zes genomineerde romans voor de Libris Literatuurprijs 2009. Zeker niet Arnon Grunbergs beste roman. Maar als de jury daadwerkelijk de meest geëngageerde roman wil bekronen kan het bijna niet om Onze oom heen. Zeker niet als de jury ook Kamermeisjes & soldaten heeft gelezen, de journalistieke bouwstenen waarop Onze oom gebouwd is.

Kamermeisjes & soldaten is een bundeling reportages, oorspronkelijk geschreven voor NRC Handelsblad tussen augustus 2006 en juli 2008. Arnon Grunberg “onder de mensen”. Als embedded journalist in Afghanistan en Irak, op bezoek in Guantánamo Bay, bij Hezbollah in Beiroet, bij Lori Berenson in de gevangenis in Peru, in de goudmijnen van Ghana en bij de pedopartij in Leiden. Stuk voor stuk reportages die op de een of andere wijze hun plek in Onze oom hebben weten te vinden.

Niet alle reportages behoren tot de bouwstenen. Bovengenoemde reportages zijn de soldaten uit de titel, andere reportages behoren tot de “kamermeisjes”: Grunberg als kamermeisje in een hotel in Beieren, als cateraar op de trein in Zwitserland, of al couchsurfend door Oost-Europa. In mijn ogen de minste reportages.

Het fascinerende is dat Grunberg zich niet opstelt als doorsnee journalist en daardoor reacties krijgt die je normaal gesproken niet in de media leest. Al met al is Kamermeisjes & soldaten een boeiende reeks reportages, en bovendien zodanig geschreven dat ze ook nu nog, soms bijna 3 jaar na dato, actueel zijn. En het doet je beseffen wat een gemiste kan Onze oom eigenlijk is.

(Arnon Grunberg - Kamermeisjes & soldaten)

Puur toeval dat ik met Alleen maar nette mensen nu al de vierde genomineerde voor de Libris Literatuurprijs 2009 lees, na Onze oom, Godverdomse dagen op godverdomse bol en Contrapunt. Aardig is om te zien wat de jury met zijn keuze wil zeggen: niet het beste oorspronkelijk Nederlandstalige literaire fictieboek van het afgelopen kalenderjaar gaat dit jaar de prijs winnen (hoewel ik geen idee heb welk boek dat dan zou zijn) maar de meest geëngageerde roman van 2008.

Nu vind ik van de vier gelezen romans dit debuut van Robert Vuijsje het minste boek. Een verzameling multiculturele vooroordelen uit het doucheputje van Nederland. Joden zijn rijk, Marokkanen stelen, en negers neuken er maar een eind op los. Geëngageerd voor wie in Geert Wilders en Rita Verdonk de verlossers van Nederland zien.

Toch zet het boek ook aan het denken: bestaat die multiculturele samenleving wel, of is het echt zoals Vuijsje schrijft, leeft elke bevolkingsgroep in zijn eigen getto?

Update 5 mei: met het winnen van De Gouden Uil gisterenavond is de eerste van twee nominaties verzilverd. “Geen taboe wordt ontzien, geen enkele illusie blijft overeind in dit vlammende fresco over het precaire work in progress dat samenleving heet, en over de manier waarop de daarin ’samen’ levenden over elkaar denken en met elkaar omgaan.” aldus de jury.

(Robert Vuijsje - Alleen maar nette mensen)