Kamermeisjes & soldaten

Onze oom is één van de zes genomineerde romans voor de Libris Literatuurprijs 2009. Zeker niet Arnon Grunbergs beste roman. Maar als de jury daadwerkelijk de meest geëngageerde roman wil bekronen kan het bijna niet om Onze oom heen. Zeker niet als de jury ook Kamermeisjes & soldaten heeft gelezen, de journalistieke bouwstenen waarop Onze oom gebouwd is.

Kamermeisjes & soldaten is een bundeling reportages, oorspronkelijk geschreven voor NRC Handelsblad tussen augustus 2006 en juli 2008. Arnon Grunberg “onder de mensen”. Als embedded journalist in Afghanistan en Irak, op bezoek in Guantánamo Bay, bij Hezbollah in Beiroet, bij Lori Berenson in de gevangenis in Peru, in de goudmijnen van Ghana en bij de pedopartij in Leiden. Stuk voor stuk reportages die op de een of andere wijze hun plek in Onze oom hebben weten te vinden.

Niet alle reportages behoren tot de bouwstenen. Bovengenoemde reportages zijn de soldaten uit de titel, andere reportages behoren tot de “kamermeisjes”: Grunberg als kamermeisje in een hotel in Beieren, als cateraar op de trein in Zwitserland, of al couchsurfend door Oost-Europa. In mijn ogen de minste reportages.

Het fascinerende is dat Grunberg zich niet opstelt als doorsnee journalist en daardoor reacties krijgt die je normaal gesproken niet in de media leest. Al met al is Kamermeisjes & soldaten een boeiende reeks reportages, en bovendien zodanig geschreven dat ze ook nu nog, soms bijna 3 jaar na dato, actueel zijn. En het doet je beseffen wat een gemiste kan Onze oom eigenlijk is.

(Arnon Grunberg – Kamermeisjes & soldaten)

Alleen maar nette mensen

Puur toeval dat ik met Alleen maar nette mensen nu al de vierde genomineerde voor de Libris Literatuurprijs 2009 lees, na Onze oom, Godverdomse dagen op godverdomse bol en Contrapunt. Aardig is om te zien wat de jury met zijn keuze wil zeggen: niet het beste oorspronkelijk Nederlandstalige literaire fictieboek van het afgelopen kalenderjaar gaat dit jaar de prijs winnen (hoewel ik geen idee heb welk boek dat dan zou zijn) maar de meest geëngageerde roman van 2008.

Nu vind ik van de vier gelezen romans dit debuut van Robert Vuijsje het minste boek. Een verzameling multiculturele vooroordelen uit het doucheputje van Nederland. Joden zijn rijk, Marokkanen stelen, en negers neuken er maar een eind op los. Geëngageerd voor wie in Geert Wilders en Rita Verdonk de verlossers van Nederland zien.

Toch zet het boek ook aan het denken: bestaat die multiculturele samenleving wel, of is het echt zoals Vuijsje schrijft, leeft elke bevolkingsgroep in zijn eigen getto?

Update 5 mei: met het winnen van De Gouden Uil gisterenavond is de eerste van twee nominaties verzilverd. “Geen taboe wordt ontzien, geen enkele illusie blijft overeind in dit vlammende fresco over het precaire work in progress dat samenleving heet, en over de manier waarop de daarin ‘samen’ levenden over elkaar denken en met elkaar omgaan.” aldus de jury.

(Robert Vuijsje – Alleen maar nette mensen)