Tijdens het opruimen kom ik een oude aantekening tegen met een quote die ik ooit bewaard heb:

Vrijheid is het recht buitengewoon onaardig tegen anderen te doen

Geen idee van wie die quote is, maar het is een passende samenvatting van Vrijheid van Jonathan Franzen. Bejubeld als een van de beste romans van 2010 begon ik vol goede moed aan deze dikke pil. En ik moet zeggen dat het bij vlagen een goeie roman is. Op de beste momenten deed het mij denken aan the Sopranos. Het Amerikaanse gezinsleven in de jaren nul. Maar the Sopranos heeft nog een andere verhaallijn, vol actie en humor. Actie ontbreekt in Vrijheid, en de enige humor betreft de scène waarin zoon Joey zijn trouwring probeert te vinden in de drollen die hij net heeft uitgescheten terwijl de ongestelde zus van zijn beste vriend op de wc deur staat te bonken. Op de slechtere momenten is het veelvoud aan personages in Vrijheid vooral bezig buitengewoon onaardig tegen elkaar te doen, en het is mij lang niet altijd duidelijk waarom.

Vrijheid is een aardige roman, maar uiteindelijk te dik, met te veel uitweidingen en te veel onaardigheden.

(Jonathan Franzen – Vrijheid)