De grammatica van een niemand

Het literaire juweeltje van augustus 2008 komt van Abdelkader Benali en werd speciaal voor deze serie geschreven. Half essay, half verhaal over identiteit, tweede generatie migranten en taalverwerving. Bij Benali heb ik altijd een bladzijde of veertig, vijftig nodig om aan zijn schrijfstijl te wennen, maar dan heb je bij De grammatica van een niemand het boekje al uit. Evengoed toch een paar aardige zinnen:

Wat met hoogachting begint, eindigt meestal met een verzoek of dwang tot betalen.

(de zoon over de post die hij voor vader moet vertalen)

Hier verkeren ze in een tsunami van vreemden.

Steek die maar in je zak Geert Wilders!

(Abdelkader Benali – De grammatica van een niemand)

Abdelkader Benali logt vanuit de VU

Na eerder vanuit Beiroet te hebben gelogt is Abdelkader Benali nu een weblog begonnen ter ondersteuning van zijn gastschrijversschap bij de VU. Geheel anders van toon, maar wederom uiterst leesbaar.

2 februari:

Bij de entree van de Vrije Universiteit valt me op dat er geen bewaking staat. Zo’n grote man met een V van Vervelend op zijn borst. De afgelopen jaren zijn winkelstraten, musea, begraafplaatsen, ziekenhuizen, de Sociale Bijstand en alle andere lagen van de publieke ruimte geïnfiltreerd door deze muisstille maar assertieve beroepsgroep, maar de Universiteit heeft vooralsnog aan hun waardevolle diensten weten te ontkomen.

Of ook dit weblog in boekvorm zal verschijnen is onbekend.

De Argentijn

Hoe fraai Abdelkader Benali ook schrijft, met ieder boek is er wel wat mis. Zo ook met De Argentijn. Dit keer geen ongeboren vrucht, maar een puber die het verhaal verteld. Wegens spijbelen moet de 14 jarige Omar een opstel schrijven, het resultaat is een korte roman van 100 pagina’s. Dat is te lang voor een opstel en dus ongeloofwaardig, ook al schrijft Omar in korte zinnen. Omar heeft bovendien een hekel aan schrijven:

Heb ik dat opgeschreven? Dat is meer iets voor een schrijver. Ik ben een opsteller en ook alleen maar omdat het moet. Ik zal blij zijn als ik weg mag. Er is één ding erger dan een stripboek weggeven aan een meisje en dat is een opstel schrijven. Of schrijver zijn. Leven van je fantasie. Stel je voor. De rillingen lopen over mijn rug.

En toch weet Benali een geloofwaardige puber neer te zetten, een jongen met interesses voor stripboeken en meisjes. Omar woont samen met zijn moeder, die een babycentrale aan huis runt. Zijn vader is verdwenen. Het liefst leest hij stripboeken, in het bijzonder De Avonturen van de Argentijn. Op een avond, als zijn moeder al slaapt vindt hij in de kledingkast de Argentijn. Samen gaan ze op avontuur, de verklaring van Omar voor zijn spijbelgedrag, en vinden ze uiteindelijk zijn vader, die de tekenaar van de strip blijkt te zijn.

De Argentijn verscheen in 2002 in opdracht van de gemeente Rotterdam en werd cadeau gegeven aan alle leerlingen Havo 4 en Vwo 5 in de regio Rotterdam. Mijn exemplaar komt van marktplaats.

(Abdelkader Benali – De Argentijn)

Bericht uit Beiroet

Ik las Berichten uit een belegerde stad en vroeg mij na afloop af of dat nu in boekvorm verschenen was om het nieuwe boek van Abdelkader Benali te promoten. Bij Bericht uit Beiroet van Robert Fisk heb ik die vraag nog sterker. Waarom anders het oorlogsdagboek van een Engelse journalist vertalen en uitgeven? Een kaartje in het boek ter promotie van zijn boek De grote beschavingsoorlog (paperback 25 euro, gebonden 40) doet dat vermoeden nog eens aanwakkeren.

Maar met enkel “ter promotie” doe je het boekje tekort. Wat Fisk verteld is wel degelijk anders dan hoe Benali die oorlog beleeft en beschrijft. Benali blijft in Beiroet en heeft met name omgang met de culturele elite van Beiroet, schrijvers, kunstenaars, film en theatermakers. Fisk trekt het land door, op zoek naar nieuws, met hulpverleners en andere journalisten. Dat geeft een ander beeld, hoewel niet altijd een beter. Als het huisvuil niet meer opgehaald wordt komt dat volgens Fisk doordat de vuilnismannen staken, de ophaalwagen zou voor raketinstallatie aangezien kunnen worden. Benali komt met een ander antwoord: vuilnismannen zijn gastarbeiders en die zijn bij de eerste aanvallen vertrokken naar land van herkomst.

Neemt niet weg dat Fisk een prima overzicht geeft van de gebeurtenissen en, belangrijker nog, minder vooringenomen is dan ik vooraf verwachte. Ik verwachte een pro Israël/Amerika verslag maar Fisk is zodanig kritisch dat na de eerste verslagen de hatemail met beschuldigingen van antisemitisme binnen druppelt. Het maakt erg nieuwsgierig naar zijn De grote beschavingsoorlog. Missie van de uitgeverij geslaagd.

(Robert Fisk – Bericht uit Beiroet)

Berichten uit een belegerde stad

Eerder linkte ik al naar het weblog van Abdelkader Benali vanuit Beiroet. Een intrigerend ooggetuige verslag, de kracht van internet. Tegelijkertijd laat het ook de zwakke kant van internet zien want de lange teksten, hoe fascinerend ook, las ik lang niet allemaal. En ook niet allemaal helemaal. Gelukkig zijn alle stukken nu in een boekje verzameld, getiteld Berichten uit een belegerde stad, Abdelkader Benali vanuit Beiroet.

Het nadeel van een boek is dan weer dat het lang zo actueel niet meer is, bij verschijnen van het boek is het staakt het vuren al enige tijd van kracht. Nu zijn de gebeurtenissen nog vrij recent, maar hoe urgent is dit boek nog over vijf jaar? Of over tien? Hoeveel oorlogen zijn we dan verder? Hoeveel conflicten, hoeveel ooggetuige verslagen?

Op de laatste bladzijde van het boek wordt reclame gemaakt voor de op 14 november te verschijnen nieuwe roman van Benali, Maxime Feldman en ik. Is dat dan de ware reden om het weblog in boekvorm te gieten?

(Abdelkader Benali – Berichten uit een belegerde stad)