Met die dagboeken is het gedaan vrees ik. Voorin Brieven aan Olga vind ik een fraaie folder van de uitgever: “De Wolkers-dagboeken, een ode aan het leven”, met daaronder de reeds vijf verschenen delen. Het wordt gepresenteerd als een afgerond project. Nou ja, het zij zo.

Maar er is nu een brievenboek, Brieven aan Olga. Brieven die Jan Wolkers schreef toen hij in 1957 bij Zadkine in Parijs studeerde aan zijn (toekomstige) tweede vrouw Annemarie Nauta. De relatie met haar zou later de grote inspiratiebron zijn voor Turks fruit, en sommige zinnen uit deze brieven zijn letterlijk in die roman verschenen.

Onno Blom schreef de inleiding en de nodige commentaren bij de brieven, na Zo is het genoeg vormt Brieven aan Olga een mooie tweede vingeroefening voor de later te verschijnen Jan Wolkers biografie die hij aan het schrijven is.

(Jan Wolkers – Brieven aan Olga)

Het laatste jaar van Jan Wolkers. Zo luidt de ondertitel van Zo is het genoeg geschreven door Wolkers’ biograaf Onno Blom. Een klein requiem in vijf delen. Een dag Wolkers in 2007, de kunst in dat laatste jaar, het schrijven in dat laatste jaar, bezoek in dat laatste jaar en het sterven zelf. Vooral dat laatste deel rijk voorzien van fragmenten uit Wolkers’ werk.

Het is een liefdevol portret geworden. Niet alleen van Jan Wolkers, maar ook van Karina. Het is mooi om te lezen hoe levenslustig hij was tot aan het einde, waar hij aan werkte, wat zijn plannen nog waren, hoe werk en leven door elkaar liepen tot in de dood.

(Onno Blom – Zo is het genoeg)