Ik schreef een kleine twee jaar geleden al dat Hart der duisternis een boek is om te herlezen en nu ik dat gedaan heb zeg ik dat opnieuw. En een volgende keer misschien eens in het Engels omdat hoe goed de vertaling van Bas Heijne ook is er zinnen zijn die je in het Engels wilt lezen. De befaamde woorden van Kurtz “The horror! The horror!” bijvoorbeeld, even later gevolgd door de bootsjongen met zijn “Mistah Kurtz, he dead”.

Een of ander beeld, een of ander visioen, deed hem fluisterend een kreet slaken – hij schreeuwde het tot twee keer toe uit, een schreeuw die niet meer was dan een ademtocht: “Afgrijselijk! Zo afgrijselijk!”

(Joseph Conrad – Hart der duisternis)

Hart der duisternis vormt de basis van de film Apocalypse Now, een van mijn favoriete films. Dat het boek zich niet, in tegenstelling tot de film, in Vietnam afspeelt, maar in Afrika was een reden om het eens te lezen. Maar wat een totaal ander boek dan verwacht! Zo wist ik niet dat het verhaal al in 1899 was verschenen. Of dat Joseph Conrad eigenlijk Teodor Józef Konrad Korzeniowski heette en in de Oekraïne geboren is, uit Poolse ouders. Twintig jaar lang was Conrad zelf zeeman, eerst marine, later koopvaardij tot hij zich in 1894 in Engeland vestigde en een schrijverscarrière begon. In 1890 was Conrad kapitein op een stoomboot op de Kongorivier, wat hij tijdens die boottocht zag, de verspilling van moeite, mensen en materialen in ruil voor ivoor, vormt de basis voor Hart der duisternis.

Het verhaal leest ruim honderd jaar later nog altijd alsof het gisteren geschreven is, ongetwijfeld is vertaler Bas Heijne hier mede verantwoordelijk voor. Het verhaal zuigt je mee in een bijna hallucinerende reis over de rivier de Kongo door een dichte jungle naar het hart van donker Afrika, en de donkere kanten van de menselijke ziel. Net als de verteller Marlow raakte ik steeds nieuwsgieriger naar de mysterieuze meneer Kurtz.

Het boek vergelijken met de film Apocalypse Now is onmogelijk. Er valt niet te zeggen dat het boek beter is dan de film, of andersom. Beide zijn volstrekt uniek, beide de moeite waard om te zien, te lezen, nogmaals te zien en nogmaals te lezen.

(Joseph Conrad – Hart der duisternis)