Arnon Grunberg is tegenwoordig het best genietbaar met zijn non-fictie werk. De mensendokter is leuk om te lezen, maar om daar een gehele bundeling van te lezen is mij te veel. Het is mij toch net teveel een brievenrubriek a la Lieve Mona.

De Volkskrant lees ik zelden tot nooit, en daarmee de column Voetnoot ook niet. Leuk dus dat dat nu gebundeld is. De beste Voetnoten zijn wat mij betreft diegene die niet direct betrekking hebben op de actualiteit. De allerbeste gaan over zijn moeder.

Voetnoot is ook een bundeling waaruit je kunt blijven quoten. Iets waar Grunberg altijd al goed in is geweest, zinnen schrijven die het quoten waard zijn. Misschien is dat wel wat Grunberg zo goed maakt. Misschien is dat ook wat zijn laatste romans minder goed maakt: te weinig quoteable.

Enkele quotes tot slot:

Wie anno 2010 nog gelooft dat de belangen van politici samenvallen met de belangen van de burgers die op hen stemmen, heeft van naïviteit een serieuze hobby gemaakt.

Verkiezingen in Nederland: het songfestival, maar dan zonder liedjes.

Ooit was er een verband tussen prestatie en roem. Je kon iets goed en daarmee werd je wellicht beroemd. Tegenwoordig is roem de prestatie.

(Arnon Grunberg – Voetnoot, eerste verzameling)

Onze oom is één van de zes genomineerde romans voor de Libris Literatuurprijs 2009. Zeker niet Arnon Grunbergs beste roman. Maar als de jury daadwerkelijk de meest geëngageerde roman wil bekronen kan het bijna niet om Onze oom heen. Zeker niet als de jury ook Kamermeisjes & soldaten heeft gelezen, de journalistieke bouwstenen waarop Onze oom gebouwd is.

Kamermeisjes & soldaten is een bundeling reportages, oorspronkelijk geschreven voor NRC Handelsblad tussen augustus 2006 en juli 2008. Arnon Grunberg “onder de mensen”. Als embedded journalist in Afghanistan en Irak, op bezoek in Guantánamo Bay, bij Hezbollah in Beiroet, bij Lori Berenson in de gevangenis in Peru, in de goudmijnen van Ghana en bij de pedopartij in Leiden. Stuk voor stuk reportages die op de een of andere wijze hun plek in Onze oom hebben weten te vinden.

Niet alle reportages behoren tot de bouwstenen. Bovengenoemde reportages zijn de soldaten uit de titel, andere reportages behoren tot de “kamermeisjes”: Grunberg als kamermeisje in een hotel in Beieren, als cateraar op de trein in Zwitserland, of al couchsurfend door Oost-Europa. In mijn ogen de minste reportages.

Het fascinerende is dat Grunberg zich niet opstelt als doorsnee journalist en daardoor reacties krijgt die je normaal gesproken niet in de media leest. Al met al is Kamermeisjes & soldaten een boeiende reeks reportages, en bovendien zodanig geschreven dat ze ook nu nog, soms bijna 3 jaar na dato, actueel zijn. En het doet je beseffen wat een gemiste kan Onze oom eigenlijk is.

(Arnon Grunberg – Kamermeisjes & soldaten)

De afgelopen week heb ik met onze oom doorgebracht. Samen met onze oom hing ik op de bank, onze oom lag bij mij op schoot, onze oom ging mee naar het zwembad, onze oom ging zelfs mee naar bed. En nu staat onze oom in de kast. Maar wat vind ik nu van onze oom?

Enerzijds wist onze oom mij prima te vermaken, anderzijds was ik wel een beetje klaar met onze oom. De eerste 400 bladzijden zijn erg sterk, de ervaringen die Arnon Grunberg opdeed als embedded journalist in Afghanistan en Irak werken duidelijk door in deze roman. Maar vanaf bladzijde 400 begint het verhaal te zwalken. Hoofdpersoon Majoor Anthony is dan dood en anderen eisen hun stem op. In de eerste plaats het meisje Lina, maar ook de vrouw van de majoor, de huishoudster en rebellenleider De Dirigent. En waar die eerste 400 bladzijden een paar maanden beslaan, overspannen die overige 200 bladzijden een jaar of 10. Het levert dan wel een aantal mooie zinnen op, maar het komt het verhaal niet ten goede.

(Arnon Grunberg – Onze oom)