Mankell. Henning

Door die BBC verfilmingen van Wallander van een tijdje terug besloot ik ook weer eens een Wallander te willen lezen. Het werd De vijfde vrouw. En zoals altijd bij Henning Mankell hink ik op twee gedachten. Enerzijds is het razend spannend en vlieg je door het boek heen, anderzijds is het ook dit keer weer te dik, met teveel zaken die er te weinig te doen.

Qua verhaal heeft het heel veel weg van De vrouw met de moedervlek. Maar waar Håkan Nesser het verhaal in 285 bladzijde verteld, heeft Mankell er 300 meer nodig. Die gaan grotendeels op aan zuchten, doorwaakte nachten vol vertwijfeling, het veelvuldig luchten van de vergaderruimte tijdens het zoveelste werkoverleg en aan weinig ter zaken doende verhaallijnen, die bovendien uiteindelijk niet afgerond worden, met huurlingen en een Afrikaanse schedel in een kluis. En dan heeft Mankell het zich qua soap gehalte nog rustig gehouden. Er is weliswaar aandacht voor de reis naar Rome van Wallander en zijn vader, en de oude man sterft vervolgens ook nog, maar het is ditmaal niet zo overheersend aanwezig als in eerdere boeken. Tegelijkertijd is De vijfde vrouw veel spannender dan De vrouw met de moedervlek. Nu heb ik nog twee ongelezen Wallanders over, die ik dan weer wel als verfilming bij de BBC gezien heb. Nog maar een tijdje laten rijpen dan.

(Henning Mankell - De vijfde vrouw)

Van Henning Mankell las ik al een aantal Wallander thrillers. Naast thrillers schrijft hij ook romans die zich meestal in Afrika afspelen, Mankell woont daar ook een deel van het jaar. Ik heb niet zoveel met Afrika dus liet ik de boeken altijd links liggen hoewel ik nieuwsgierig was naar de literaire kwaliteiten van Mankell. Maar nu is er Diepte, een psychologische roman die zich afspeelt tegen de achtergrond van de eerste wereldoorlog. De beste dieptemeter van Zweden moet aan het begin van de eerste wereldoorlog metingen aan de Zweedse kust verrichten om zo een veiligere route voor schepen te vinden. Tijdens deze opdracht ontmoet hij op een rotseiland een vrouw die zijn leven op zijn kop zet.

Een echt slecht boek is het niet, daarvoor schrijft Mankell te goed, alleen is de hoofdpersoon een zodanig akelige man dat elke lust tot lezen je vergaat. Het is een continue stroom zelfbeklag, laaghartige agressie tegen onschuldigen, liegen en bedriegen, bespioneren en vervalsen. De uiteindelijke, onvermijdelijke val van de dieptemeter is echter ook niet bevredigend. Blijft er over een boek met mooie beschrijvingen van de omgeving terwijl er vaag een echo van de grote oorlog doorklinkt.

De eerste kennismaking met het literaire werk van Mankell valt dus tegen. De Afrika boeken kan ik zonder problemen laten voor wat ze zijn en mij richten op de Wallanderreeks.

Bij dit boek schreef ik een leeservaring voor het Ezzulia forum.

(Henning Mankell - Diepte)

In de boekwinkel zie ik een boekje van Henning Mankell liggen: De piramide, een inspecteur Wallander verhaal. Ik had het idee dat er geen nieuwe verhalen meer zouden komen, en ook in de recente folder van de uitgever werd er niet over gerept. (het boekje werd kado gedaan tijdens de nationale pocketweek, lees ik later) Even wachten met kopen dus.
Maar goed ook, De piramide is het vijfde verhaal in het boek De jonge Wallander blijkt na een blik in de boekenkast bij thuiskomst. In Zweden werd dat boek overigens onder de naam Pyramiden op de markt gebracht.
De jonge Wallander is ook een enigszins misleidende titel. De vijf verhalen beslaan weliswaar de periode 1969-1989, alleen in de eerste 2 verhalen is Wallander jong. De messteek speelt af in 1969 en verhaalt over de eerste stappen van agent Wallander als inspecteur, De breuk speelt zich af in 1975. De overige drie verhalen spelen zich af in ‘87. ‘88 en ‘89. De piramide zelfs een maand voor Moordenaar zonder gezicht, het eerste deel van de Wallander reeks.
Daar zit ook het punt van kritiek. De piramide, het langste verhaal in het boek, zit zo kort op Moordenaar zonder gezicht, nog geen vierentwintig uur, dat je de nasleep er van in terug zou moeten kunnen vinden. Maar niets van dat alles. En als je in Moordenaar zonder gezicht leest:

‘Dat is een verrassing’, zei de man met een nerveuze lach. ‘Ik dacht dat het de hoefsmid was. En nou ben jij het. Het was bepaald niet gisteren dat we elkaar voor het laatst gezien hebben.’
‘Elf jaar’, zei Kurt Wallander. ‘In de zomer van 1979.’
‘De zomer waarin al onze dromen naar de knoppen gingen’, zei Sten Widén. ‘Wil je koffie?’

dan verwacht je dat dat ook echt zo is, maar nee. In het verhaal De piramide gaat Kurt Wallander bij Sten Widén op bezoek. Dan kan je in een voorwoord schrijven: “En ik zal er maar meteen aan toevoegen dat er in dit deel ook weer onlogische dingen zullen zitten. Laat ik dan alleen zeggen dat het in dit boek om de inhoud gaat.”, de inhoud dient wel kloppend te zijn.

(Henning Mankell – De jonge Wallander)

De witte leeuwin was moeizaam om door te komen. “Na de laatste bladzijde gelezen te hebben pakt ik echter toch alweer het volgende deel op.”, schreef ik. Maar veel verder dan de achterflap ben ik toen (blijkbaar) niet gekomen. Nu was de tijd er weer rijp voor, een deeltje Wallander.
De man die glimlachte is een echte pageturner. Zelfs een snel afgeleide lezer als ik las het boek (445 pagina’s) in 4 dagen tijd. En toch heb ik er een matig gevoel over.
Het is een beetje “over-the-top”. Voor de derde keer ontsnapt een eenvoudige hoofdinspecteur aan een aanslag (in de witte leeuwin gooit een ex-KGBer een handgranaat de woning van Wallander binnen en opent het vuur, in de man die glimlachte wordt zijn auto opgeblazen en in dwaalsporen is het een psychopaat met bijl die naast zijn bed staat), en aan het einde gaat hij als een hollywood actieheld tekeer door met een bagagekarretje het vliegtuig van de misdadige zakenman te blokkeren.
Maar ondanks dat blijft het een geweldige serie. Mede dankzij het soap element in de boeken; de geestelijke aftakeling van vader Wallander, de zoektocht van dochter Linda (ondertussen zelf ook verheven tot serie) en Kurt Wallander zelf met zijn twijfel, depressie, whisky, opera en Letlandse weduwe. Er liggen nog drie delen ongelezen in de kast. De vraag is hoe lang.

(Henning Mankell - De man die glimlachte)

Afgelopen zomer las ik Het graf. Vervolgens ook nog Dwaalsporen (I started, on a friend’s recommendation, with Sidetracked, in which a serial killer scalps his victims. I would also suggest it as the one to start with. *), Moordenaar zonder gezicht, Honden van Riga en De witte leeuwin. Maar halverwege het laatste boek bleef ik hangen. Misschien waren 4 romans en een kort verhaal van één en dezelfde schrijver, met één en dezelfde hoofdpersoon in een tijdsbestek van 2 maanden iets teveel van het goede.
Afgelopen week las ik De witte leeuwin alsnog uit. Het is spannend tot en met de laatste bladzijde, ook al weet je voordat je aan het boek begint al hoe het afloopt. (De voorbereiding op een aanslag op Nelson Mandela in 1991)
Het is niet het sterkste deel uit de serie, daarvoor wordt er toch net iets teveel gerekt. Na de laatste bladzijde gelezen te hebben pakt ik echter toch alweer het volgende deel op. Want hoewel de boeken los van elkaar te lezen zijn, in willekeurige volgorde, zit er toch ook een vorm van cliffhanger in elk deel. Wordt vervolgt…

(Henning Mankell - De witte leeuwin)