Martin. George R.R.

Aanvankelijk kabbelt de tweede helft net zo kalmpjes voort als de eerste helft, maar als na zo’n honderddertig bladzijden dan toch eindelijk de actie losbarst, barst die ook goed los. Net als in De strijd der koningen volgen er een aantal volslagen krankzinnige plotwendingen: koning Robb Stark vermoord, tijdens de bruiloft van zijn oom, en vrouwe Catelyn, zijn moeder en een van de stemmen die het verhaal vertellen, eveneens de keel doorgesneden. En dan zie ik de Starks nog altijd als de helden van dit epos.

Ook koning Joffrey vindt de dood, op zijn eigen bruiloft nog wel, maar wie daar achter zit blijft duister. Dat wekt dan toch weer wat minder verbazing maar toch ook hier de vraag: wie blijft er nog over na zoveel doden?

De vraag of ik het Het lied van ijs en vuur verder moet lezen, of dat ik het voor gezien moet houden blijft lastig te beantwoorden. Aan de ene kant leest het vlot weg en zit het verhaal vol bizarre plotwendingen, complotwendingen!, anderzijds heb ik met de twee helften Een storm van zwaarden ruim 1100 bladzijden tekst gelezen zonder het gevoel te hebben een verhaal gelezen te hebben, met een kop en een staart.

(George R.R. Martin - Een storm van zwaarden: Bloed en goud)

Eigenlijk is het een beetje vals spelen, zo’n half boek toevoegen aan de 999 challenge. Maar goed, dat halve boek is wel 622 bladzijden dik, en de andere helft 607. Het moet maar zo.

Sinds het tegenvallende De dwergen las ik geen fantasy meer, helemaal klaar met altijd weer datzelfde verhaaltje. Nu gaat dat niet helemaal op voor Het lied van ijs en vuur, en een van de redenen voor de 999 challenge was om eens wat boeken te lezen die al veel te lang ongelezen in de kast staan. De twee delen Een storm van zwaarden staan al ongelezen in de kast sinds 2006.

Maar zie na 3 jaar maar eens de draad op te pakken. Een goeie samenvatting van De strijd der koningen is er niet te vinden, niet in het Nederlands althans. De Engelse wikipedia heeft een goed verslag maar er zijn nogal wat namen veranderd in de vertaling, dus ook dat is niet goed te volgen.

Eenmaal in het verhaal, waarbij het begin van Een storm van zwaarden zich gelijktijdig afspeelt met het einde van De strijd der koningen, valt vooral op dat er nogal wat gesneuvelden zijn. Het lied van ijs en vuur moet uiteindelijk zeven delen gaan beslaan, maar na tweeënhalf deel zijn er zoveel hoge ridders gesneuveld of zodanig beschadigd uit de strijd gekomen dat er vrijwel niemand meer over is om nog eens een lekkere veldslag te voeren.

Zo’n half boek heeft ook nog eens tot gevolg dat er van een plot al helemaal geen sprake is. Men likt de wonden, wisselt wat gevangenen uit, doet een enkel strategisch huwelijk. Het leest, zoals eerdere delen, vlot weg maar na de andere helft van Een storm van zwaarden moet ik toch eens gaan bepalen in hoeverre het de moeite loont om op de overige delen te wachten.

(George R.R. Martin - Een storm van zwaarden: Staal en sneeuw)

‘Wat is dat lied van ijs en vuur?’ vraagt Daenerys Targaryen tegen het einde van het boek aan Ser Jorah Mormont. ‘Geen lied dat ik ooit heb gehoord‘, is zijn antwoord. Halverwege De strijd der koningen bekroop mij dezelfde vraag. Waar gaat het eigenlijk over? Wat is het lied van ijs en vuur, waar gaat het eigenlijk om? Bij de Lord of the rings, of het Rad des tijds om een ander voorbeeld te noemen, is het duidelijk. Er is een kwaad dat de wereld zijn wil op wil leggen, en een groep helden die dat wil voorkomen. Maar wat is het overkoepelende verhaal van Het lied van ijs en vuur? Na lezing van De strijd der koningen is het mij niet veel duidelijker geworden.
Het maakt De strijd der koningen echter niet tot een slecht boek, verre van dat zelfs. Nieuwe stemmen die het verhaal vertellen, Ser Davos Zeewaard, de uienridder aan het hof van Stannis, en Theon Grauwvreugd, rauwe, onverbloemde taal: ‘Als je naakt naast een lelijke vrouw belandt, heb ik eens tegen Ned Stark gezegd, kun je alleen maar je ogen sluiten en gewoon je gang gaan.’ En een ongelofelijke hoeveelheid namen en personages. Zo is er een zeeslag bij Koningslanding waar het niet alleen pijlen, potten brandende pek en stenen regent, maar ook tientallen namen van de deelnemende boten aan beide zijden.
Maar bovenal zijn het de, soms op het krankzinnige af (ik was echt stomverbaasd toen Renling Baratheon overleed), plotwendingen die dit boek, deze serie boeken, zulk aangenaam leesvoer maken.

(George R.R. Martin – De strijd der koningen)

Er is inderdaad weinig clichématigs aan de serie Het lied van ijs en vuur van George R.R. Martin, waarvan Het spel der tronen het eerste deel is. Eindelijk een keer geen “jonge knaap onderneemt queeste om de wereld te redden van het kwaad en wordt daarbij ondersteund door een oudere, wijzere man”, en ook geen eindeloos lange veldslagen waarbij slechts het voetvolk sterft. Geen elfen, trollen, orcs, goblins of dwergen. Nou ja, eentje dan, maar dat is er eerder één van het kaliber Lemmy. Als je Het lied van ijs en vuur al ergens mee wilt of kunt vergelijken, dan komen de Duin boeken van Frank Herbert nog het dichtst in de buurt.

Korte hoofdstukken waarbij het verhaal steeds weer vanuit een ander personage wordt verteld, eindigend in een cliffhanger, maakt het vlot leesbaar boek. Evengoed is dit boek ook een afgerond verhaal, hoewel er een voldoende lijntjes openblijven die nieuwsgierig maken naar het volgende deel: De strijd der koningen.

(George R.R. Martin - Het spel der tronen)

In een interviewfragment bij het voorwoord van De eed van trouw zegt George R.R. Martin

Ik heb iets met grijze personages, personages die niet zijn wat ze lijken, personages die aan verandering onderhevig zijn. Meestal worden de handelende personages in een verhaal te zwart-wit neergezet, allemaal bestrijden ze wel een Duistere Heer. Zoiets schrijven, dat interesseert me eenvoudig niet. Je moet de ruimte hebben om beide kanten van een conflict te belichten, want echte mensen in een echte oorlog gaan doorgaans uit van hun beleving om tot een soort zelfrechtvaardiging te komen; we maken ons wijs dat wat wij doen juist is. Behalve misschien in een cartoon, is er toch niemand die zegt: “Ik ben de Duistere Heer en ik ga nu op pad om Duistere dingen te doen.” Wij zijn allemaal Grijze Heren.

Ook De eed van trouw staat bol van grijze personages, de kwade blijken zo kwaad nog niet, en de goede zo goed niet.
De wereld van Het lied van ijs en vuur luidt de ondertitel, maar met die boeken heeft dit verhaal, en eerder ook De hagenridder niet veel van doen. Goed, het speelt in dezelfde wereld af, maar wel zo’n 100 jaar eerder. Dunk de hagenridder zal in de boeken niet voorkomen evenals de, in De eed van trouw, 10 jarige schildknaap Ei die eigenlijk prins Aegon heet en kleinzoon van de koning is. Wel zijn in deze verhalen over Dunk en Ei al de intriges te bespeuren die uiteindelijk zullen leiden tot het werkelijke Lied van ijs en vuur. En nu op naar Het spel der tronen.

(George R.R. Martin - De eed van trouw)

Ik zou het boekje De eed van trouw van George R.R. Martin gaan lezen, maar in de inleiding las ik dat dat een vervolg was op het verhaal De hagenridder uit de fantasybundel Legenden. Die staat ook in de kast, dus las ik De hagenridder eerst.
De hagenridder verhaalt over de schildknaap Dunk die zich na de dood van zijn leermeester inschrijft voor een toernooi. Als hij bij een gevecht om een meisje een prins van hoge afkomst slaat wordt hij veroordeeld tot een zevenkamp. Met de moed der wanhoop weet hij die te winnen, waarna hij de weide wereld intrekt vergezelt van zijn schildknaap Ei.
In de zeventig bladzijde die het verhaal lang is komen er een onwaarschijnlijke hoeveelheid personages langs, waarbij velen ook weer familie van elkaar zijn.
De kleurenpracht die bij het toernooi hoort deed weer denken aan het boekje Kleuren van de middeleeuwen

Aan het hof kon het wemelen van de kleuren. Wapenschilden en vaandels van de aankomende en vertrekkende ridders, diplomaten, boodschappers in livrei, leveranciers in gildekleuren, allen droegen sprekende kleuren die erop gericht waren zichzelf bekend te maken en luidruchtig te presenteren. Vooral op feestdagen, bij toernooien en andere spelen kon men zich blind staren op een zo veelzeggende kleurenpracht, dat herauten bij zulke gelegenheden op hun tenen moesten staan om alles te herkennen, te duiden en in juiste banen te leiden.
[Herman Pleij - Kleuren van de middeleeuwen, blz 47]

De namiddagschaduwen lengden toen Dunk aan de rand van de Made van Esfoort de teugels inhield. Op het grasveld verrezen al een stuk of zestig paviljoens. Sommige waren klein, andere groot, sommige vierkant, andere rond, sommige van zeildoek, andere van linnen, weer andere van zijde, maar allemaal waren ze fel gekleurd. Aan de palen in het midden wapperden lange banieren, bonter dan een veld wilde bloemen; helrood en zonnig geel, talloze tinten groen en blauw, diepzwart, grijs en purper.
[George R.R. Martin - De hagenridder, Legenden, blz 426]

Uit Legenden (nieuwe verhalen van de Meesters van de Fantasy), samengesteld door Robert Silverberg, las ik eerder Een vroege lente van Robert Jordan en De houtjongen van Raymond E. Feist.

(George R.R. Martin - De hagenridder)