Ik heb me dus, voor de zoveelste maal, ingelaten met iets dat mij niet aangaat in plaats van mij af te wenden zoals redelijke wezens doen, om het fatum in zijn loop niet te hinderen.

Aldus Laarmans, als hij ‘s avonds “drie zwartjes” begeleid die op zoek zijn naar een bepaalde dame van lichte zeden, dwars door een regenachtig Antwerpen. Het dwaallicht is weer een typisch Laarmans verhaal, zoals alleen Willem Elsschot die schrijven kon, een missie die bij voorbaat al gedoemd is te mislukken. Nadeel van al deze nachtelijke escapades is dat de tekeningen van Dick Matena dit keer nogal donker uitgevallen zijn. Dat is weliswaar sfeervol maar zorgt er tevens voor dat het boek een walm van drukinkt uitwasemt die nauwelijks te harden is. Een minpuntje bij een verder wederom prachtig album.

Hoewel deze uitgave de volledige tekst bevat wil ik toch nog eens Het dwaallicht in een “tekst-only” uitgave lezen. Eens zien wat er dan overblijft. Want hoe mooi de tekeningen ook zijn, ergens blijft het gevoel dat ze afleiden van de tekst.

(Willem Elsschot/Dick Matena – Het dwaallicht)

Kaas marcheert altijd. Nog geen jaar geleden las ik het boek nog, en nu alweer. Maar dit keer als de beeldroman bewerking van Dick Matena. Dat levert toch weer nieuwe inzichten op. Kaas begint bijvoorbeeld als brief aan een onbekende:

Eindelijk schrijf ik je weer omdat er grote dingen staan te gebeuren en wel door toedoen van mijnheer Van Schoonbeke.

Vervolgens wordt die hele briefvorm weer losgelaten. Maar niet bij Dick Matena. Willem Elsschot heeft Kaas opgedragen aan Jan Greshoff, Dick Matena laat op de eerste bladzijde Jan Greshoff opduiken als ontvanger van de brief en door het boek heen zie je Greshoff af en toe in zijn stoel zitten, lezend in de brieven van Frans Laarmans. Het werkt verrassend goed. Laarmans zelf lijkt bij Matena veel op Willem Elsschot in de jaren dertig.

Het grootste voordeel van de beeldroman Kaas is dat het hele verhaal in één keer in één band is verschenen. Zo hoef je niet zoals eerder bij Gerard Reve‘s De avonden of Jan Wolkers‘ Kort Amerikaans te wachten met lezen tot alle delen verschenen zijn.

(Willem Elsschot/Dick Matena – Kaas)