Murakami. Haruki

1q84 luidt de titel van de nieuwe Haruki Murakami. Qutienvierentachtig. Een trilogie waarvan de eerste twee delen als cassette met twee delen uitgebracht is. Op deel 3 moeten we wachten tot voorjaar 2011.

Na lezing van deel 1, april-juni, hou ik vooral het gevoel over dat ik 1/3 roman gelezen heb. Allerlei bekende Murakami elementen duiken op en het boeit ook wel, maar een verhaal wil het vooralsnog niet worden. Deel 1 eindigt overigens ook nog eens half juli. Hopelijk vormt deel 1 samen met deel 2 wel een samenhangend verhaal, en niet slechts 2/3 van een roman, anders is het lang wachten tot voorjaar 2011.

Bij de Little People moet ik dan vooral denken aan kinderspeelgoed.

(Haruki Murakami - 1q84 - Deel 1)

Leuk hoor, zo’n filosofisch meesterwerk, maar soms wil je gewoon alleen maar een goed verhaal lezen. Ontspannen lezen in plaats van inspannend lezen. Haruki Murakami leek mij daar een prima keuze voor, en De jacht op het verloren schaap stond sinds 31-08-2007 ongelezen in de kast. (leuk als je het kassabonnetje er tussen laat zitten)

De jacht op het verloren schaap is ook een prima keuze, maar bleek evengoed toch nog de nodige filosofische bespiegelingen te bevatten. Over waarom dingen een naam nodig hebben bijvoorbeeld.

‘Zoet maar, zoet maar,’ zei de chauffeur in de richting van de kat, maar hij stak er wijselijk zijn handen toch maar niet naar uit.
‘Hoe heet hij?”
‘Niets. Hij heeft geen naam.’
‘Hoe roept u hem dan?’
‘Ik roep hem niet,’ zei ik. ‘Hij bestaat gewoon.’
‘Ja, maar hij zit toch niet de hele tijd stil? Hij beweegt zich toch uit eigen vrije wil? Het wil er bij mij niet in dat iets dat zich uit eigen vrije wil kan bewegen, geen naam heeft.’
‘Sardines bewegen zich uit eigen vrije wil, maar daarom geef je ze nog geen naam!’

De jacht op het verloren schaap is de eerste Murakami, de eerste althans die vertaald is en als dat aan Murakami ligt blijft dat ook zo. Maar desondanks ook al een echte Murakami. Grappig ook dat het liedje South of the border, ook hier al vernoemd wordt, later in zijn carrière zou dat liedje een compleet boek opleveren.

Het nawoord van vertaler Jaques Westerhoven, inclusief interview met de auteur, is een prima aanvulling. Mooi om een verklaring te lezen voor zijn “langdradige vertaling“.

(Haruki Murakami - De jacht op het verloren schaap)

Na lezing van Kafka op het strand verschenen er in de comments hier enige “must reads” adviezen betreffende Haruki Murakami. Goed advies is nooit weg, dus las ik nu Ten zuiden van de grens. En inderdaad, er zit genoeg muziek in om binnen de categorie te passen. (doch niet zoveel als in Kafka op het strand, waar muziek een zo danige rol speelt dat je er zelfs een scriptie over schrijven kunt)

Ten zuiden van de grens is een compleet ander soort boek dan Kafka op het strand. Nauwelijks surrealistisch, eerder een gewoon liefdes verhaaltje. Ergens deed het mij denken aan De eenzaamheid van de priemgetallen, hoewel Shimamoto en Hajime iets minder gemankeerd zijn dan Alice en Mattia.

‘Naar wat voor soort muziek luistert je vrouw graag?’
‘Als ze al naar iets luistert, luistert ze mee naar wat ik draai. Ze zet nooit uit zichzelf een plaat op. Volgens mij weet ze niet eens hoe dat moet.’

Murakami schrijft op herkenbare wijze over relaties, soms zelfs pijnlijk herkenbaar. Hoewel dat misschien ook wel ligt aan de omstandigheden waaronder je een boek leest.

Als iets maar op dezelfde manier blijft doorsukkelen, daalt hoe dan ook het energie peil.

Hoewel een prachtboek, zo een waar je uit kunt blijven quoten, heeft de surrealistische Murakami voorlopig mijn voorkeur.

(Haruki Murakami - Ten zuiden van de grens)

De olifant verdwijnt smaakte naar meer, Na de aardbeving smaakte eigenlijk nergens naar. Ondertussen blijft iedereen maar enthousiast over Haruki Murakami. Een roman moest voor eens en altijd bepalen of die Murakami nu de moeite waard is, of slechts een hype. De jacht op het verloren schaap lag in huis, maar op advies werd het Kafka op het strand.

Een prima advies, en na lezing slaat de balans door naar ‘de moeite waard’. Meer dan de moeite waard zelfs, want wat een geweldig boek!

Gek genoeg deed het het verhaal mij regelmatig aan Stephen King boeken denken. Nakata deed aan Sheemie uit Tovenaarsglas denken, en aan Tom Cullen uit De beproeving (M-A-A-N, zo spel je Nakata). En de scène waarin de sluitsteen weer gesloten wordt had ook niet misstaan in een verhaal van Stephen King.

Niet dat Murakami slechts een Japanse epigoon van King is, nee, verre van dat. Kafka op het strand is hoogst origineel en volkomen eigen. Net als Steve Toltz citeert Murakami met regelmaat filosofen, schrijvers en componisten, maar hier stoort dat geen enkel moment.

Her en der lees ik klachten over die vreselijke vertaler en zijn betweterige voetnoten, maar daar heb ik mij persoonlijk niet aan gestoord. Ik vond ze wel boeiend eigenlijk.

(Haruki Murakami - Kafka op het strand)

Laat ik nu eens de meest recent vertaalde Haruki Murakami lezen, dan ben ik weer een beetje bij. Helaas is de verhalenbundel Na de aardbeving niet zo sterk als de eerder door mij gelezen bundel De olifant verdwijnt. Net even minder sprankelend. Misschien dat het aan de vertaling ligt, die vond ik ook nogal rammelend.

Misschien moet ik het advies dat Junpei van zijn redacteur krijgt (in het verhaal Honingkoekjes) maar eens aannemen:

En je moest ook wel praktisch blijven: romans trokken veel meer de aandacht dan korte verhalen.

Ik moest maar snel eens De jacht op het verloren schaap, de enige roman van Murakami die ik in huis heb, gaan lezen.

(Haruki Murakami - Na de aardbeving)

De eerste keer dat ik de naam Haruki Murakami tegenkwam was bij het verschijnen van De Opwindvogelkronieken. Fascinerende titel, fascinerende naam ook. Maar een dik, en dus duur, boek. Vervolgens zijn er andere boeken die om aandacht vragen. Maar met steeds grotere regelmaat kwam de naam Murakami voorbij, en iedere keer lovend. Na het zien van de documentaire Dinner with Murakami in maart besloot ik toch echt snel eens wat van Murakami te gaan lezen. Duurde evengoed nog tot augustus voor het zover kwam.

Waar beginnen, is dan de vraag. De verhalenbundel De olifant verdwijnt leek mij een goed beginpunt. En dat bleek het te zijn. Een verhalenbundel is vaak een goede staalkaart van kunnen. Een verhalenbundel bevat meestal ook wel een minder verhaal maar in deze bundel ligt de kwaliteit erg hoog. Geen enkel zwak verhaal. Wel een hoop intertekstualiteit naar mijn idee. Er is hier al sprake van opwindvogels, van een zekere Watanabe, meisjes met uitzonderlijk mooie oren… Nog eens herlezen, dit De olifant verdwijnt, als ik meer Murakami gelezen heb. Want dat ben ik zeker van plan na deze kennismaking.

(Haruki Murakami - De olifant verdwijnt)