Een wat wonderlijk boek, dit Gekweld van Chuck Palahniuk. Allereerst de uitgave. De eerste druk verschijnt als pocket á 3 euro, en dan eind oktober verschijnt er een gebonden uitgave, die met de bon uit de pocket met 3 euro korting gekocht kan worden. Waarschijnlijk een wanhoopsofensief van de uitgever om Palahniuk nu eindelijk eens onder de aandacht van het grote publiek te krijgen. Jammer dan dat ze daar uitgerekend deze roman voor genomen hebben.

Want het tweede wonderlijke aan Gekweld is de structuur. Raamvertelling, dichtbundel en verhalenbundel in een. Sommige verhalen klinken als een echo naar eerder werk, zoals in het verhaal Klap van de molen dat een restantje Fight Club lijkt. Andere verhalen zijn eerder oefeningen voor nog te schrijven boeken, Postproductie bijvoorbeeld zou een voorstudie van Snuff kunnen zijn.

De losse verhalen op zich zijn goed, de overkoepelende raamvertelling zit knap in elkaar, zelfs de gedichten hebben wat, ook al zijn het eerder regie aanwijzingen dan dat het onder de noemer poëzie te plaatsen is. En toch valt het allemaal wat tegen. Chuck Palahniuk kan gewoon beter.

(Chuck Palahniuk – Gekweld)

Chuck Palahniuk‘s laatste roman Snuff riep nogal wat discussie op (wat een oude foto’s gebruiken ze daar bij NRC trouwens, tegenwoordig gaat hij korter geknipt door het leven) maar gezien het feit dat zijn boeken niet bepaald vlot vertaald worden heb ik maar de Engelse uitgave gelezen om zelf een oordeel te kunnen vellen.

Natuurlijk gaat het over porno, dat was ook het uitgangspunt. Een boek schrijven om de ondergewaardeerde maar al om tegenwoordige pornografie in het hedendaagse leven een plek in de moderne literatuur te geven. Maar daarmee is het nog geen porno. Een nominatie voor de Bad Sex award zit er niet in. Nou ja, misschien voor de laatste 2 bladzijden.

Maar Snuff is meer dan een roman over porno. Het is een roman over de filmindustrie. Over merchandise. Over ouders en kinderen. Het is een roman vol feiten en feitjes. Over Hitler als uitvinder van de opblaaspop. Filmsterren die niet meer aan de bak kwamen na introductie van de geluidsfilm, wegens niet goed bij stem, en die dan een uitweg zoeken in drank of dood. En dat zoiets weer kan gebeuren, met de introductie van HD tv. Maar bovenal is het weer een typische Palahniuk roman geworden, met bizarre plotwendingen en een genot om te lezen.

(Chuck Palahniuk – Snuff)

Was ik door Fight club al sterk verrast, Dagboek, een roman blijkt nog beter te zijn. Wederom maatschappij kritisch, maar een nog strakker gecomponeerd verhaal, bizarre wendingen, vette humor.

Beverly Hills, de Upper East Side, Palm Beach: Angel zegt dat de beste wijken van elke stad tegenwoordig alleen maar een luxe suite in de hel zijn. Buiten je tuinhek moet je nog steeds dezelfde bomvolle straten op. Jij en de dakloze drugsverslaafden, jullie ademen dezelfde stinkende lucht in en horen de hele nacht dezelfde politiehelicopters dezelfde criminelen achtervolgen. De sterren en de maan zijn verblind door miljoenen automarkten. Iedereen bevolkt dezelfde overvolle trottoirs, bezaaid met vuilnis, en ziet dezelfde zonsopgang, rood en smoezelig achter smog.

Ook na Dagboek, een roman blijft de behoefte tot het lezen van meer Palahniuk.

(Chuck Palahniuk – Dagboek, een roman)

De film sprak mij nooit zo aan, dus die zag ik niet. En Chuck Palahniuk was wel een naam die af en toe opviel, maar nooit zodanig dat die dringend gelezen moest worden. Nu is er een nieuwe vertaling van Fight club, en dat is wel bijzonder. Want hoe vaak gebeurd het dat een boek elf jaar na verschijnen al tweemaal vertaald is?

Geen idee natuurlijk of deze nieuwe vertaling van Jos den Bekker beter is dan de vorige van Graa Boomsma. De keuze voor de titel Fight club klinkt in ieder geval beter dan De vechtclub.

Fight club heeft mij geweldig weten te verrassen, en gelukkig zag ik de film niet voor ik het boek las, en het is goed om te weten dat Dagboek, een roman nog ongelezen in de kast staat. Hoe lang nog, is de vraag.

(Chuck Palahniuk – Fight club)