Afzien is een groot woord, maar echt enthousiast kan ik niet worden van dit achtste jaaroverzicht van Fokke & Sukke. De rek lijkt er uit, teveel voor de hand liggende grappen. Nog altijd een prima boekje om te schenken met Sint of Santa, maar een must is het wat mij betreft niet meer. Dat een variatie op een oude F&S grap één van de meest geslaagde cartoons is zegt genoeg:
Letterlijk en figuurlijk een grap met een baard.
(Reid, Geleijnse & van Tol – Fokke & Sukke, Het afzien van 2007)
In oktober vorig jaar werd door de Commissie van Oostrom de historische canon gepresenteerd. Vijfduizend jaar Nederlandse geschiedenis in vijftig feitjes. Goed, het zo te stellen is kort door de bocht, maar dat is wel mijn eerste gedachte bij de gepresenteerde wandplaat. Om de boel toch enigszins te laten leven hebben Reid, Geleijnse & van Tol er een Fokke & Sukke bundeltje van gemaakt, voorzien van een voorwoord van commissie voorzitter Frits van Oostrom. Nou ja, na het voorwoord te hebben gelezen lijkt het er eerder op dat de commissie verzocht heeft om een Fokke & Sukke bundel.
Nu is het best een goeie bundel geworden, actuele gebeurtenissen gekoppeld aan het verre verleden. Terwijl Geert Wilders tijdens het kamerdebat over de regeringsverklaring nog maar eens roept dat de tsunami van islamisering het kabinet heeft bereikt, lees ik onderstaande cartoon:
Dan doet het er niet toe of zo’n boekje al dan niet in opdracht ontstaan is, De historische canon van Fokke & Sukke spreekt meer tot de verbeelding dan de saaie overheidswandplaat zelf.
(Reid, Geleijnse & van Tol – De historische canon van Fokke & Sukke)
Een jaaroverzicht aan de hand van nieuwe woorden, zo kun je De taal van het jaar 2003 van taalhistoricus en NRC medewerker Ewoud Sanders het beste omschrijven. Het jaar van Mabelgate (met bijbehorende woorden als Gulpenduikertje, Zeilcontacten en Naslagonderzoek), de oorlog in Irak (Magnetronbom, Tankcam [een op een tank gemonteerde camera die beelden van militaire operaties via een satellietverbinding rechtstreeks doorzendt aan een televisiezender, zodat de gevechtshandelingen live kunnen worden gevolgd via de massamedia, wat weer doet denken aan de reeks Cycloop], Bagdadograd en Irakificatie) en de vogelpest (Ruimingscapaciteit, Verklikkip en Kippenkliklijn).
Net als het Verdwijnwoordenboek een leuk boekje voor een woordlogger, hoewel ik een aantal van deze woorden al heb geplaatst en daarmee indirect misschien wel meegewerkt heb aan de plaatsing van die woorden in dit boekje. Want Sanders googeld (het werkwoord googelen is een van de woorden die in 2003 nieuw waren) er vrolijk op los om nieuwe woorden te vinden en hun gebruiksfrequentie vast te stellen.
Vier jaar later valt op dat sommige woorden hun plaats in de taalschat hebben weten te veroveren en dat anderen alweer roemloos ten onder gegaan zijn. (het mooiste woord van 2003, Sahafisme bijvoorbeeld is nooit echt doorgebroken)
Een en ander is opgesekst (om nog maar eens een woord uit 2003 te gebruiken) met Fokke & Sukke illustraties waardoor dit boekje ook nog eens een leuke aanvulling is op Het afzien van 2003.
(Ewoud Sanders – De taal van het jaar 2003)
Heren (en dames) terroristen, ADO-fans, politici, extremisten, krakers, mariniers, Nomads, Israeliers, Palestijnen, Maurice de Honds, Sonjabakkerens en Geertenwilders: KAP ER MAAR MEE. Het heeft toch geen enkele zin meer! U komt NIET meer in de eerste druk van Het afzien van 2006 (als u er al niet instond) met wat u allemaal nog voor ongein uit gaat vreten. Stop er maar mee. Het heeft echt geen zin. U haalt het jaaroverzicht van Fokke & Sukke vanaf nu af aan niet meer. Dus u kunt zich net zo goed even gedeisd houden in deze milde decembermaand en genieten van alle rust die dat oplevert. Een goede reden om lief te zijn voor elkaar. Alle kopers van Het afzien van 2006 blij, wij blij, u blij.
Eigenlijk is er maar één goede oplossing: de feestdagen, sinterklaas en kerst, voortaan uitstellen tot eind januari. Kunnen alle jaaroverzichten, zoals Het afzien van 2006, gewoon het hele jaar meepakken en toch in de zak of onder de boom terechtkomen.
De kritiek die ik op Het afzien van 2004 had is nog steeds van kracht. Dit keer is het de uitkomst van de verkiezingen die ontbreekt. Daar staat tegenover dat een aantal grappen in deze bundel weer zo verschrikkelijk goed is dat Het afzien van 2006 ook dit jaar het leukste jaar overzicht is.
(Reid, Geleijnse & van Tol – Fokke & Sukke, Het afzien van 2006)
Ieder najaar verschijnen er een paar leuke boekjes waarin je het afgelopen jaar kunt overzien. Nee, niet van die journalistieke wangedrochten, maar leuke boekjes.
Het afzien van met Fokke en Sukke is voor mij het ene, de jaarlijkse verzameling Youp columns het andere jaaroverzicht.
Fokke en Sukke verschijnen begin december, wat als nadeel heeft dat een Fokke en Sukke jaar maar elf maanden telt:
Reid, Geleijnse & Van Tol roepen alle moslimextremisten, Lonsdalejongeren, Imams, politici, AIVD-ers, journalisten, columnisten, filmmakers, etc. etc. op om zich de rest van de maand koest te houden. En mochten jullie toch rottigheid willen uithalen, dan hebben jullie mooi pech gehad: het wordt toch niet meer opgenomen in Het afzien van 2004! Doe het dus maar niet, het heeft geen enkele zin.
En dan mis je dus de dood van Bernhard, de begrafenis en het interview. En vorig jaar bijvoorbeeld duivel-uit-een-doosje-Sadam.
Youp doet het anders. Die stelt zijn boekje in het najaar samen. Dat loopt dus van najaar tot najaar. Een jaar van twaalf maanden.
Mensen nemen mijn boekjes mee op vakantie, naar het strand. En tijdens het lezen moeten ze zestien keer glimlachen. Laat het achtien keer zijn. Dat is al heel wat.
(interviewfragment uit BOEK 2)
Ik ga niet op vakantie, lees niet op het strand, maar op de plee. Of in bed. Ik ben op de helft en zit al op die achtien glimlachjes. Youp goochelt met woorden, heeft het over botoxteefjes, kakkersleed en tupperwarepsychologie. Stuk voor stuk fantastische woordlogwoorden. Een beetje lachen kan nooit kwaad, zo aan het eind van het jaar.
En ik ben toch al niet in mijn beste dagen. Kom net uit een supermarkt waar het voltallige personeel op gezag van de directie een vrolijke kerstmuts op had. Zo’n rosbief snijdend meisje op de vleeswarenafdeling dat je vanonder die muts moedeloos vraagt of het ietsje meer mag zijn. Ik vroeg me af of de filiaalchef nu in zijn kantoortje ook met zo’n muts op zit. Had steeds de neiging te gaan kijken en de man te vragen of hij inderdaad zo’n verschrikkelijke hekel aan zijn mensen heeft. Vanwaar deze mutsmarteling? Waarom deze minachting voor zijn personeel?
(Fokke en Sukke – Het afzien van 2004/Youp van ‘t Hek – Hartejeuk & Zieleczeem)