“Volg jij @GeheimDagboek?” kreeg ik als vraag op twitter. Het antwoord was nee. Ik heb Hans Warren ooit eens op televisie gezien en op mij maakte hij toen een weinig sympathieke indruk. Een dagboekschrijver die iedereen in zijn omgeving te kakken zet. Maar na een paar dagen @GeheimDagboek gevolgd te hebben raakte ik toch gefascineerd door al die dagboekfragmenten. En gelukkig is er dan een bibliotheek waar je zo’n deel Geheim Dagboek kunt lenen. Het werd deel 16: 1984-1987.

Bij het lezen van de dagboeken van Jan Wolkers heb ik mij wel eens afgevraagd in hoeverre zo’n gepubliceerd dagboek nu overeenkomt met wat er aanvankelijk genoteerd werd, Hans Warren geeft een mooie inkijk in hoe zijn gepubliceerde dagboeken tot stand komen:

Meer en meer beschouw ik de dagboeken zoals ik ze publiceer als een literair kunstwerk. Ik móet de cahiers bewerken, veel ervan is bruikbaar, maar ook is er veel dat kan vervallen. Het is dwaas daarover een slecht geweten te hebben. Ik doe toch hetzelfde met mijn gedichten? Het is volstrekt legitiem. Ik geef de teksten zoals ik ze publicabel acht. Dat ik m’n vroegere zelf en m’n omgeving daarbij soms een andere kleur geef, komt niet alleen mijn visage, maar ook de boeken ten goede. Waarom zou je de echtheid zo ver voeren dat je de lezer gaat vervelen? Dé waarheid kan toch nooit gezegd worden, die bestaat niet.
[22 juni 1984]

Opvallend trouwens hoeveel die dagboeken van Jan Wolkers en Hans Warren met elkaar gemeen hebben. Beide genieten van eten, van beestjes in de natuur, van kunst en muziek, beide hebben kwalen die besproken worden, en beiden een seksleven dat veelvuldig ter sprake komt. Maar bij Wolkers spreekt er een levensvreugde uit die ik bij Warren wel eens mis. Hans Warren voelt zich nogal eens miskend en kan, zoals ik vooraf verwachte, nogal eens onsympathiek en kwetsend naar anderen overkomen. Dat hij het op televisie niet goed doet geeft hij zelf ook toe:

Ik wen ook nooit aan mijn uiterlijk en aan mijn stem. Zojuist naar de Büch-uitzending gekeken. Het viel me mee dat ik geen enkele maal ‘eh’ zei en goed formuleerde. Maar ik zag er verschrikkelijk uit. Dat geknepen mondje, die schrale kop.
[30 oktober 1986]

Wat ik bij Wolkers wel eens mis is continuïteit, ik hoop nog altijd op Dagboek 1973, of Dagboek 1975. Daar heb je bij Hans Warren geen last van. Er zijn 22 delen Geheim Dagboek, van 1940 tot aan zijn dood in 2001. Maar voor nu waren deze 40 maanden, januari 1984 tot en met april 1987, even genoeg.

(Hans Warren – Geheim dagboek 1984-1987)